De opgebrande aanklamper terug betrekken in het proces.

Zonder enige twijfel hebben we allemaal al eens ervaren hoe moeilijk het kan zijn om aanklampende partners met een ‘burn-out’ terug in het proces te betrekken. In deze tip van de maand ga ik het proces van het opbranden van de aanklamper beschrijven en hoe daarbij de positie van de terugtrekker kan evolueren naar deze van eerder reactief aanklampen. Vervolgens geef ik tips over hoe je deze dynamiek kan herkennen en hoe je opgebrande aanklampers terug kan betrekken in het proces.

 Het veel voorkomende patroon van aanklampen en terugtrekken kan evolueren naar één van opgebrande aanklamper/ reactieve terugtrekker. Dit gebeurt wanneer ergens in het verleden een wanhopige aanklamper tegen zichzelf of tegen de terugtrekkende partner zegt: ‘Ik geef het op. Ik kan dit niet langer opbrengen.’ Hierop raakt de terugtrekkende partner in paniek, zonder de emotionele onderliggende boodschap te begrijpen. Wel bereid om aan de gedragsmatige eisen van zijn partner te voldoen, gaat de terugtrekker zich meer engageren in de zorg rond bv. het huishouden of de kinderen. De negatieve cirkel verstilt en de terugtrekkende partner denkt: ‘oef, minder conflict, het gaat beter tussen ons.’ Echter, vanbinnen was de aanklampende partner zich meer en meer aan het terugtrekken. De teleurstelling in het trachten de andere partner te bereiken, werd te overweldigend en te pijnlijk. Soms onbewust en dan weer bewust, begon de aanklampende partner zich meer te distantiëren van de onderliggende gehechtheidsemoties en voelde hij minder kwaadheid en meer verdoofdheid. De voordien aanklampende positie evolueert naar een zelfbeschermende positie van steeds minder voelen, met het risico van onthechting tot gevolg. De voordien eerder terugtrekkende partner, aanvankelijk in de veronderstelling dat het beter ging omdat er steeds minder conflicten plaatsvonden, raakt meer bevangen door angst en komt meer terecht in de positie van reactief aanklampen.

Wanneer deze koppels toekomen in onze therapiekamer, is de terugtrekkende partner veelal op zoek naar nabijheid. Aan de oppervlakte lijken deze partners dan eerder de aanklamper te zijn. In het beginnende therapieproces zal de therapeut dan ook proberen te begrijpen of er achter de nabijheidzoekende gedragingen enige kwetsbaarheid of enige uiting van primaire emoties terug te vinden zijn. Dit zal niet zo eenvoudig blijken aangezien de reactief teruggetrokken partner vooral fysieke nabijheid zoekt in het doen van ‘gemeenschappelijke dingen’. Hij of zij hoopt een glimp op te vangen dat de partner weer gelukkig is in de relatie.

Wanneer ik op dit punt kom, herinner ik me eraan dat terugtrekkers vooral contact proberen te behouden op die domeinen waar ze zich niet te kwetsbaar voelen. Ook in het reactief aanklampen, zullen ze nog steeds onderliggende pijn, primaire emoties en kwetsbaarheid vermijden. Dit is geen bewuste keuze, maar het gevolg van hun impliciete gehechtheidsstrategie.

EFT-interventies helpen om de teruggetrokken partner in contact te brengen met zijn emoties wanneer hun eerder aanklampende partner zich aan het terugtrekken is. Dan komen ze in contact met de onderliggende paniek, pijn en hulpeloosheid wanneer ze opmerken dat de partner die normaal aanklampt plots afstand begint te nemen. Wanneer de aanklampende partner niet meer reageert op deze uitingen van paniek, weet je dat je te maken hebt met een ‘opgebrande’ aanklamper’.

We geven je een aantal tips in het omgaan met deze zogenaamde opgebrande aanklampers:

1) Veronderstel een band tussen hen. De therapeut kan in het werken met de opgebrande aanklamper de vrees beginnen koesteren dat de persoon in kwestie de relatie al verlaten heeft. Wanneer ikzelf door deze angst overspoeld wordt, verlies ik mijn speelveld als EFT-therapeut. De oplossing is me toch een band voor te stellen tussen hen en het gedrag van de aanklamper te zien als zelfbescherming en niet als ‘reeds vertrokken’.

2) Gehechtheidsdans. Het helpt me om te zien dat deze relationele ‘burn-out’ te begrijpen is als deel van gehechtheidsgedrag (Bowlby). De ‘opgebrande’ partner verschoof van de positie van verlangen en zoeken naar contact naar een positie van desorganisatie en wanhoop. Het initiële overlevingsmechanisme, als reactie op het gebrek aan responsiviteit van de partner, is er nu een van afstand nemen.

3) De beleving van de terugtrekkers. De primaire emotionele beleving van de terugtrekkers is van groot belang. De reactieve paniek dat zij ervaren schept de nieuwe en zeldzame mogelijkheid voor een diepere betrokkenheid in de relatie. Ze hebben aanmoediging en ondersteuning nodig om bij hun pijn, angsten en verlangens te blijven stilstaan, net op het moment dat de aanklampende partner opgebrand is. We zouden verdiepende interventies met de nu reactief geworden terugtrekkende partners kunnen gaan vermijden, omdat we bezorgd zijn dat ze gekwetst zullen worden omwille van de koude en terugtrekkende houding van de aanklampende partners. Onthoud dat we hen kunnen ontmoeten, helpen en erkennen in hun nieuwe manier om voor de relatie te vechten. De terugtrekkende partner is immers in paniek en hierdoor bereid het risico te nemen zich te verbinden met de pijn, angst en verlangens. In de therapiesessies kunnen we deze impliciete ervaringen net gaat expliciteren en gebruiken.

4) Valideren, afstemmen en verkennen van de ‘opgebrande emotionele ervaring’ in het hier en nu en in de huidige cirkel. Verken de reactieve cirkel zoals we zouden doen met een protestpolka of zoek de boef-dans. (Johnson, 2008). Herhaaldelijk worstel ik bij deze koppels met mijn angst dat ik door mijn exploratie en validatie van secundaire emoties de opgebrande partner alleen maar verder weg zou duwen. Maar dan herinner ik me aan Sue’s woorden: ‘ontmoet hen waar ze zijn, vooraleer je verandering van ze vraagt.’ Zoek naar openingen via de primaire emoties, zoals bij alle EFT-koppels.

5) Kwaadheid is vooruitgang: Ik leerde lang geleden van Lisa Palmer-Olsen, EFT trainer, dat wanneer een opgebrande aanklamper kwaadheid begint te ervaren, dit een signaal is van vooruitgang. Net zoals wanneer ik een bevroren vinger zou hebben die pijn begint te doen wanneer hij ontdooit, ik kwaad zou worden op de pijn. Wanneer een opgebrande partner terug in contact komt met de onderliggende pijn, is kwaadheid te verwachten en is het net een teken van vooruitgang. De aanklamper zijn onveilige en angstige gehechtheidsstrategie van boos protest verschijnt terug op het toneel. De pijn van de ervaren afstand komt mogelijk terug boven water.

6) De emotionele duik. Eens ik een goede therapeutische relatie heb en de huidige cirkel goed gevalideerd heb, doe ik meestal iets wat ik ‘de emotionele duik’ noem. Zorgvuldig vraag ik aan de aanklamper en de terugtrekker wanneer deze omschakeling in hun cirkel plaatsvond. Hierbij ben ik nieuwsgierig naar twee zaken in de emotionele lagen. Ten eerste, was er sprake van een hechtingskwetsuur? Is deze burn-out een uiting van het omgaan met een niet geheelde kwetsuur? Ten tweede, hoever moeten we teruggaan in de relatiegeschiedenis tot op het punt waar de aanklamper nog wel degelijk actief protesteerde, zodat we vandaaruit zicht kunnen krijgen op de onderliggende pijn en het verlangen van vroeger? Eens dit geïdentificeerd, exploreer ik dit met de aanklampende partner: ‘Kan je me daar iets meer over vertellen? Hoe was het toen, om hem steeds weer proberen te bereiken?’ Deze duik helpt om zicht te krijgen op triggers, catastrofale conclusies (Johnson, 2013), lichaamsresponsen en onderliggende gehechtheidsemoties.

7) Benader de aanklamper als een terugtrekker: Wanneer ik een glimp opvang van de onveilige angstige gehechtheid en de onderliggende pijn, angst en verlangens, blijf ik daar bij aanwezig. Zoals bij veel terugtrekkers, heeft de aanklamper nu eerder een positieve ervaring met de therapeut nodig om te voelen dat het veilig is om te verdiepen. Op momenten wanneer ze de pijn, angst en verlangens terug voelen, trekken ze zich net terug. Het vraagt actief monitoren van onveilige signalen, herhaaldelijk triggerende zinnen en gebruik van beelden om de aanklamper met een burn-out terug te betrekken. Misschien kan het helpen om de terugtrekkende partner net aan te moedigen om enkele sterke emotionele signalen te geven die de aanklampende partner net kunnen aanmoedigen om terug risico te nemen.

De dans van opgebrande aanklamper/ reactieve terugtrekker is een moeilijk interactiepatroon om mee te werken. We kunnen bezorgd zijn voor de terugtrekker die zich net nu weer opent en het risico loopt geen respons meer te krijgen. De aanklampende partner trekt zich uit hopeloosheid terug in een beschermende cocon van onthechting. Een helpende houding kan voortkomen uit de blijvende veronderstelling en het geloof in hun band en de validatie van hun huidige ervaringen. Graaf de oude onveilige gehechtheid op, zodat we het bevroren hart kunnen ontdooien. Breng de oude en nieuwe emotionele stress terug in de kamer en creëer mogelijkheden voor emotionele correctieve ervaringen tussen de partners.


Oorspronkelijk tekst:
Accessing and Engaging Burned-Out Pursuers (Iceeft Newsletter 37th Issue Spring 2018)
Jim Thomas (EFT Therapist, Supervisor & Trainer)

Vertaald door Jef Slootmaeckers voor EFT-Belgium.

Share Button

Comments are closed.